آموزش مدرک تخصصی جامع در سیستم‌های هوش مصنوعی عمومی (AGI) - آخرین آپدیت

سرفصل ها و درس ها

هوش چیست؟ What is Intelligence?

• گواهینامه پایان دوره Certificate of Completion

• هوش انسانی در مقابل هوش مصنوعی Human vs Artificial Intelligence

• مروری بر علوم شناختی Cognitive science overview

• پردازش اطلاعات و انتزاع Information processing and abstraction

• اندازه‌گیری هوش: IQ، عامل عمومی، بنچ‌مارک‌ها Measuring intelligence: IQ, general factor, benchmarks

تاریخچه هوش مصنوعی و AGI History of AI and AGI

• هوش مصنوعی نمادین و سیستم‌های خبره Symbolic AI and expert systems

• ظهور یادگیری ماشین The rise of machine learning

• احیای اتصال‌گرایی: شبکه‌های عصبی The connectionist revival: neural networks

• رویای AGI: نقاط عطف و شکست‌ها The AGI dream: milestones and setbacks

مبانی روانشناسی شناختی و علوم اعصاب Cognitive Psychology and Neuroscience Foundations

• حافظه کاری، توجه و یادگیری Working memory, attention, and learning

• کدگذاری عصبی و انعطاف‌پذیری (Plasticity) Neural encoding and plasticity

• معماری‌های مغزی الهام‌بخش AI (نئوکورتکس، هیپوکامپ، گانگلیون‌های پایه) Brain architectures inspiring AI (neocortex, hippocampus, basal ganglia)

تئوری محاسباتی ذهن Computational Theory of Mind

• نمایش‌ها و زمینه‌سازی نمادها Representations and symbol grounding

• اتصال‌گرایی در مقابل محاسباتی‌گرایی Connectionism vs computationalism

• سطوح تحلیل مار (محاسباتی، الگوریتمی، پیاده‌سازی) Marr’s levels of analysis (computational, algorithmic, implementational)

هسته یادگیری ماشین Machine Learning Core

• یادگیری نظارت شده، بدون نظارت و تقویتی Supervised, unsupervised, and reinforcement learning

• گرادیان نزولی، بهینه‌سازی، تعمیم Gradient descent, optimization, generalization

• بیش‌برازش، واریانس بایاس، منظم‌سازی Overfitting, bias-variance, regularization

معماری‌های یادگیری عمیق Deep Learning Architectures

• شبکه‌های CNN، RNN، LSTM و ترنسفورمرها CNNs, RNNs, LSTMs, Transformers

• توجه و حافظه Attention and memory

• معماری‌های چندوجهی Multimodal architectures

یادگیری تقویتی و تصمیم‌گیری Reinforcement Learning and Decision Making

• فرآیندهای تصمیم‌گیری مارکوف Markov decision processes

• گرادیان سیاست و یادگیری Q Policy gradient and Q-learning

• یادگیری مدل-محور در مقابل مدل-آزاد Model-based vs model-free learning

استدلال احتمالی و علیت Probabilistic Reasoning and Causality

• شبکه‌های بیزی Bayesian networks

• مدل‌های علّی ساختاری (پرل) Structural causal models (Pearl)

• استدلال در شرایط عدم قطعیت و مداخلات Reasoning under uncertainty and interventions

معماری‌های شناختی Cognitive Architectures

• سیستم‌های ACT-R، Soar، LIDA و OpenCog ACT-R, Soar, LIDA, OpenCog

• ادغام حافظه، ادراک و عمل Memory, perception, and action integration

• چرخه‌های شناختی و مدل‌های آگاهی Cognitive cycles and consciousness models

ادغام نمادین-زیرنمادین Symbolic–Subsymbolic Integration

• سیستم‌های عصبی-نمادین Neural-symbolic systems

• استدلال بر روی جاسازی‌ها (Embeddings) Reasoning over embeddings

• منطق مشتق‌پذیر و استدلال ترکیبی Differentiable logic and hybrid reasoning

سیستم‌های چندعاملی و هوش نوظهور Multi-Agent Systems and Emergent Intelligence

• هوش جمعی و شناخت گروهی Swarm intelligence and collective cognition

• پویایی‌های ارتباطات و همکاری Communication and cooperation dynamics

• خودسازمان‌دهی و هماهنگی Self-organization and coordination

هوش مصنوعی تجسم‌یافته و موقعیتی Embodied and Situated AI

• رباتیک و زمینه‌سازی حس‌به-حرکت Robotics and sensorimotor grounding

• شکاف بین شبیه‌سازی و واقعیت Simulation-to-reality gap

• استنباط فعال و پردازش پیش‌بینانه Active inference and predictive processing

مدل‌های زبانی بزرگ به عنوان پروتو-AGI Large Language Models as Proto-AGI

• معماری‌ها و قوانین مقیاس‌بندی GPT، Gemini، Claude و Llama GPT, Gemini, Claude, Llama — architectures and scaling laws

• یادگیری در متن و تعمیم کم-نمونه (Few-shot) In-context learning and few-shot generalization

• توانایی‌های نوظهور و مدل‌های جهان Emergent abilities and world models

حافظه و یادگیری مستمر Memory and Continual Learning

• حافظه اپیزودیک در مقابل حافظه معنایی Episodic vs semantic memory

• فراموشی فاجعه‌بار Catastrophic forgetting

• متا-یادگیری و انطباق مادام‌العمر Meta-learning and life-long adaptation

مدل‌های جهان و یادگیری شبیه‌سازی World Models and Simulation Learning

• یادگیری تقویتی مدل-محور با شبیه‌سازهای جهان Model-based RL with world simulators

• بررسی MuZero، Dreamer، Gato و Voyager MuZero, Dreamer, Gato, Voyager

• مدل‌سازی پیش‌بینانه جهان Predictive world modeling

سیستم‌های خود-بهبودبخش و بازگشتی Self-Improving and Recursive Systems

• AutoML و جستجوی معماری AutoML and architecture search

• بوت‌استرپینگ و تکامل خودکار Bootstrapping and self-evolution

• قوانین مقیاس‌بندی هوش Scaling laws of intelligence

تئوری‌های آگاهی و خودآگاهی Theories of Consciousness and Self-Awareness

• تئوری اطلاعات یکپارچه (IIT) Integrated Information Theory (IIT)

• تئوری فضای کاری جهانی Global Workspace Theory

• مدل‌های محاسباتی آگاهی Computational models of consciousness

هم‌ترازی و یادگیری ارزش‌ها Alignment and Value Learning

• مدل‌سازی پاداش و یادگیری ترجیحات Reward modeling and preference learning

• اصلاح‌پذیری و هم‌ترازی داخلی/خارجی Corrigibility and outer/inner alignment

• مسئله هم‌ترازی در مدل‌های زبانی بزرگ The alignment problem in LLMs

ایمنی، کنترل و حکمرانی Safety, Control, and Governance

• تفسیرپذیری، حسابرسی و تیم قرمز (Red Teaming) Interpretability, auditing, red teaming

• چارچوب‌های حکمرانی AI (اتحادیه اروپا، OECD، IBM watsonx) AI governance frameworks (EU, OECD, IBM watsonx.governance)

• ریسک‌های وجودی و سیاست‌گذاری AI AI existential risk and policy

اخلاق، حقوق و جامعه Ethics, Rights, and Society

• عاملیت AI، شخصیت حقوقی و جایگاه اخلاقی AI agency, personhood, and moral status

• جایگزینی اقتصادی و همزیستی انسان و AI Economic displacement and human-AI coexistence

• آموزش، قانون و حکمرانی جهانی Education, law, and global governance

معماری‌های AGI در حال توسعه AGI Architectures in Development

• رویکردهای AGI در OpenAI و DeepMind OpenAI’s and DeepMind’s AGI directions

• هوش مصنوعی قانون‌مند (Constitutional AI) در Anthropic Anthropic’s Constitutional AI

• رویکردهای IBM watsonx و عصبی-نمادین IBM watsonx + neuro-symbolic approaches

محاسبات کوانتومی و نورومورفیک Quantum and Neuromorphic Computing

• مدل‌های شناخت کوانتومی Quantum cognition models

• سخت‌افزارهای نورومورفیک برای AGI (Loihi, SpiNNaker) Neuromorphic hardware for AGI (Loihi, SpiNNaker)

• بهره‌وری انرژی و طراحی الهام‌گرفته از مغز Energy efficiency and brain-inspired design

مسیر رسیدن به سیستم‌های خودآگاه The Path to Self-Aware Systems

• حلقه‌های استدلال بازگشتی Recursive reasoning loops

• مدل‌سازی خود-تأملی Reflective self-modeling

• معماری‌های خود-ترمیم‌شونده و هدف‌ساز Self-repairing and goal-forming architectures

بشریت + AGI — سناریوهای آینده Humanity + AGI — Futures Scenarios

• تکامل مشترک انسان و AGI Co-evolution of humans and AGI

• ابر‌هوش جمعی Collective superintelligence

• تمدن و حکمرانی پس از AGI Post-AGI civilization and governance

طراحی طرح مفهومی AGI یا شبیه‌ساز اولیه Design a conceptual AGI blueprint or prototype simulation that integrates:

• ادراک، استدلال و حافظه Perception, reasoning, and memory

• شکل‌دهی هدف و خود-تأملی Goal formation and self-reflection

• اجزای هم‌ترازی و ایمنی Alignment and safety components